دکترین امنیت ملی در دوره محمدرضاشاه پهلوی؛ 1320- 1357 گفت‌وگو با دکتر مظفر شاهدی توسط مظفر شاهدی | دکترین امنیت ملی , محمدرضاشاه پهلوی , ادامه مطلب

پاسخ مظفر شاهدی به‌پرسش زیر:  اصلی‌ترین پیامد کودتای سوم اسفند چه بود؟ توسط مظفر شاهدی | کودتای سوم اسفند 1299 , رضاشاه , ادامه مطلب

مبانی روش‌شناختی و معرفت‌شناسانه تاریخ‌نگاری؛ تاریخ‌نگاری انقلاب اسلامی توسط مظفر شاهدی | تاریخ نگاری , انقلاب اسلامی , مادامه مطلب

معرفی کتاب:  «تحزب و سیاست‌ورزی حزبی در ایران: 1285- 1368» توسط مظفر شاهدی | مظفر شاهدی , معرفی کتاب , احزاب سیاسی ادامه مطلب

در باره ساواک؛ گفت‌وگو با دکتر مظفر شاهدی توسط مظفر شاهدی | ساواک , پرویز ثابتی , پهلوی ادامه مطلب

معرفی کتاب: برخیز و اول تو بکش: تاریخ پنهان ترورهای سازمان¬یافته اسرائیل توسط مظفر شاهدی | مظفر شاهدی , موساد , اسرائیل ادامه مطلب

در باره ساواک؛ گفتوگو با دکتر مظفر شاهدی(نویسنده کتاب: ساواک سازمان اطلاعات و امنیت کشور 1335- 1357) گفتوگو از: علی عوضخواه1-به بهانه نمایش اخیر مستندگونه پرویز ثابتی از تلویزیون منوتو، به عنوان معروفترین مسئول ساواک، بفرمایید چه شد که رژیم پهلوی به فکر تشکیل ساواک افتاد؟پاسخ پرسش 1: همچنانکه قبلاً هم در برخی از مصاحبهها و نوشتههایم اشاره کردهام، تأسیس ساواک در ایران اساساً پروژهای آمریکایی و معلولِ شکلگیری و تداومِ وضعیت جنگ سرد در میان دو اردوگاهِ جهان سرمایهداری (تحت رهبری ایالات متحده آمریکا) و دنیای کمونیسم (با هدایتِ اتحاد جماهیر شوروی)، از اواخر جنگ جهانی دوم بدانسو بود. در واقع غرب (و بهطور مشخص آمریکا و انگلیس) که بهویژه با کودتای 28 مرداد 1332 و از میان برداشتن همان دموکراسی و مردمسالاریِ نیمبندِ 12 ساله متعاقبِ برکناری رضاشاه از سلطنت (1320- 1332) و تسلط بر مقدرات سیاسی کشور، عملاً ایران را در جرگه کشورهای اقماریِ وابسته بهاردوگاه جهان سرمایهداری غرب وارد کرده بودند، بهویژه بههدفِ مقابلهِ مؤثرتر و هماهنگترِ با نفوذ و سلطهِ احتمالیِ دنیای کمونیسم و بهطور مشخص شوروی و عوامل داخلی آن در ایران (که در آن برهه حزب توده مهمترینِ و شناختهشدهترین آن عوامل و عناصر وابسته بهشوروی در ایران محسوب میشد)، تشکیل و فعالیتِ یک سازمان اطلاعاتی- امنیتی و جاسوسیِ انسجامیافتهترِ جدیدی را در ایران، ضروری دیدند. بهویژه اینکه ایران، مرزهای زمینی و دریاییِ طولا و در عینحال بسیار حساسی هم با اتحاد جماهیر شوروی داشت. پیش از آن، ایران در سازمان منطقهای سنتو (با حضور رسمی ترکیه و پاکستادامه مطلب

معرفی کتاب:«تحزب و سیاستورزی حزبی در ایران: 1285- 1368»؛ 2 جلد؛نویسنده: دکتر مظفر شاهدیاین کتاب در دو جلد (جلد اول: 574 صفحه؛ جلد دوم: 528 صفحه/ مجموعاً: 1102 صفحه)، که شامل پیشگفتار، ده فصل، نمایه و منابع و مآخذ میشود، در سال 1402 از سوی پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، قیمت دوره دوجلدی/ با جلد سخت (گالینگور) ر000ر490 تومان، چاپ و منتشر شده است.عناوین فصول کتاب بهشرح زیر است:پیشگفتار؛فصل اول: کلیات؛فصل دوم: پیشینه تحزب و سیاستورزی حزبی در ایران (1285- 1357)؛فصل سوم: تبارشناسی تاریخی احزاب و تشکلهای سیاسی بهانقلاب پیوسته (تعاملات و تعارضات: 1320- 1357)؛فصل چهارم: یک اتحاد مصلحتجویانه (انقلاب تا پیروزی: 1356- 1357)؛فصل پنجم: رابطه جریانهای سیاسی بهانقلاب پیوسته با تفکر حزبی، تکثرگرایی و سیاستورزی حزبی در آستانه پیروزی انقلاب؛فصل ششم: تبیین حقوقی- قانونی جایگاه تحزب و حکمرانی حزبی (از رفراندوم تعیین نوع نظام تا تصویب و تأیید نهایی قانون اساسی)؛فصل هفتم: تحزب و سیاستورزی حزبی در مرحله گذار (از انتخابات ریاست جمهوری تا گشایش مجلس شورای ملی/ اسلامی)؛فصل هشتم: بحران دموکراسی در ایران (تکثرگرایی و سیاستورزی حزبی از خرداد 1359 تا مهر 1360)؛فصل نهم: عبور از تکثرگرایی، تحزب و سیاستورزی حزبی در سالهای 1360- 1368؛فصل دهم: یافتههای پژوهش؛ نمایهها؛ منابع و مآخذ.از هنگام پيروزي انقلاب مشروطه بدينسو، موضوعِ تحزب و سياستورزيِ رقابتآميزِ حزبي، از مهمترينِ دغدغهها و بلكه مسئلهِهايِ سياسي و اجتماعيِ حلناشدنيِ جامعه ايراني بوده است. اين پرسش، ميشود گفت همواره، در ميان محافلِ سياسي و البته پژوهشگران و محققانِ حوزههاي مختلف علوم انساني و اجتماعي مطرح بوده است كه: بهرغمادامه مطلب

داوری تاریخ: زنان ایرانی از عهد باستان تا دوران معاصردر گفتوگو با دکتر مظفر شاهدیگفتوگو از: مرضیه سهامیاحمدپرسش 1: زنان یکی از مهمترین نقشآفرینان عرصه عمومی هر جامعهای بهحساب میآیند. مرور تاریخ تحولات اجتماعی و سیاسی ایران نیز نمونههای فراوانی از این امر با خود دارد. بهنظر شما مهمترین و نخستین عرصه ورود زنان بهعنوان نقشآفرین اجتماعی کدام دوره تاریخی و واقعه است؟شاهدی: واقعیت این است که وقتی اسناد، منابع و قراینِ قابل دسترس را بررسی میکنیم درمییابیم که زنان در مقاطع مختلف تاریخ چندهزار سالهِ اخیر ایران، بهانحاء گوناگون، در عرصههای اجتماعی و سیاسی و حتی نظامی- امنیتی ایرانزمین نقشهای مستقیم و غیرمستقیمِ دیرپایی داشتهاند. حتی در تاریخ اسطورهای و دنیای پهلوانی ایران هم، ما بهوضوح میتوانیم از نقش و جایگاهِ گاه بسیار مؤثر زنان در حیات سیاسی و اجتماعی و بلکه نظامی ایران اطلاعاتی بهدست بیاوریم. چنانکه در شاهنامه فردوسی که نهتنها تاریخ شاهان بلکه تاریخ اقشار گوناگون مردم ایرانزمین است، ما بارها بهاسامی زنانی برمیخوریم که علاوه بر نقشهای اجتماعی و سیاسی، حتی در میادین نبرد نظامی رودر رو با خصمِ انیرانی حضوری پررنگ و دلیرانه دارند. در سنگنبشتهها و پیکرههای سنگیِ برجای مانده از تاریخ باستانیِ ایران هم ما بهتناوب با نمادهای زنانه روبرو میشویم. ضمن اینکه هیچ سند، مدرک یا قرینهای وجود ندارد که نشان دهد در تاریخ باستانی ایران، که تا آستانه فتح ایران توسط اعراب مسلمان در ربع اول قرن هفتم میلادی ادامه مییابد، رویکردی مردسالارانه و زنستیزانه از جامعه ایرانی ارائه داده و جایگاه زنان را تخویف دهد. همچنانکه در دوران پادشاهی سلسله ساسانیان، ما شاهد بهپادشاهادامه مطلب

مبانی روششناختی و معرفتشناسانه تاریخنگاری؛ تاریخنگاری انقلاب اسلامی در گفتوگو با دکتر مظفر شاهدی به عنوان سوال اول بفرمائید نظر شما درباره ضرورت تاریخنگاری انقلاب اسلامی چیست؟مقدمتاً باید عرض کنم، از منظر سیاسی و اجتماعی و بلکه فلسفه سیاسی، مفهوم انقلاب و بهتبع آن، پدیده انقلاب، در معنای مدرن خود، احتمالاً و شاید حتی بشود گفت قطعاً، مهمترین و تأثیرگذارترینِ تمام رخدادها و تحولاتِ سیاسی و اجتماعیِ تاریخِ عصر جدید محسوب میشده است. در این میان، اگرچه گاه دامنه معنایی محتوایی و پدیداریِ انقلاب با چنان تساهل و گشودگیای درک و تحلیل میشود که هر تحول و تغییرِ سیاسی و اجتماعیِ خرد و کلانی در جوامع انسانی در شمار «انقلاب» احصاء میشود؛ اما اگر بخواهیم با عنایتِ بهمعیارها و شاخصهایِ علمی- نظریِ آکادمیکِ سختگیرانهترِ صورتبندیشدهِ موردِ وفاقِ صاحبانِ آراء، انقلاب و پدیدههای انقلابی را مورد سنجش و داوری قرار بدهیم، آنگاه رقمِ نهاییِ انقلاباتِ مدرنِ سیاسی اجتماعیِ بزرگِ موفقی که از قرن هجدهم میلادی تاکنون در گوشه و کنار عالم بهوقوع پیوسته است، در معنای دقیق و مورد وثوقِ خود، از تعداد انگشتان دو دست فراتر نخواهد رفت! که در آن میان انقلاب اسلامی ایران هم با توجه بهمجموعه ویژگیها و شاخصهایی که داشته است در ردیف آخرینِ همان انقلابات انگشتشمارِ بزرگ جهان قرار دارد.علیایحال، طی قریب به 44 سالی که از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در 22 بهمن 1357 سپری میشود، تاکنون هزاران کتاب، مقاله، جستار، تحلیل، یادداشت و غیره در سطوحِ گوناگون و با اهداف و اغراضِ مختلف، هم از سوی ایرانیان و هم توسط محققان، اندیشمندان و آگاهانِ بهامورِ خارجی و غیرایرانی، در داخل و خارج از ایران نوشته وادامه مطلب

حزب رستاخیز ملت ایران؛ فرازوفرود: اسفند 1353- مهر 1357گفتوگو با دکتر مظفر شاهدی گفتوگو از: الهام داناییسرشتپرسش 1: به عنوان سوال اول لطفا تاریخچه ای از چگونگی شکلگیری و فعالیت احزاب در جهت دمکراسی نمایشی در طول دوران 37 ساله سلطنت پهلوی دوم، بفرمایید.پاسخ پرسش 1: باید عرض کنم، طی 12 ساله نخست سلطنت محمدرضاشاه پهلوی (1320- 1332) که کودتای 28 مرداد 1332 پایانبخش آن بود، بهرغم فضای سیاسی و اجتماعی کمابیش آزادی که در عرصه کشور شکل گرفت، اما، جامعه ایرانی، بهدلایل گوناگون داخلی و خارجی، ظرفیت سیاسی و اجتماعی بسندهای برای تقویت و بلکه نهادینه کردن یک نظام دموکراتیک مبتنی بر رقابت احزاب و گروههای سیاسی در چارچوب قانون اساسی مشروطه پیدا نکرد. بعد از کودتا هم که حکومت پساکودتایی، که از حمایت کودتاچیان خارجی (بهطور مشخص آمریکا و انگلیس) هم برخوردار شده بود، بهسرعت، همه احزاب و جریانهای سیاسیِ مستقل را سرکوب و از میان برداشت. فقط از اوایل سال 1336 و بهدنبال گسترش بحرانهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی، بههدف ارائه نمایشی کنترل شده از شیوه بهاصطلاح دموکراتیک و مشروطه سیاستورزی و حکمرانی (تا جایی که هم حامیان خارجی آن را راضی کند و هم اینکه دامنه اعتراضات و انتقادات سیاسی و اجتماعیِ داخلی را کاهش دهد)، بهتأسیس دو حزب مردم (بهعنوان حزب پیشاپیش در اقلیت! در اردیبهشت 1336) و ملیون (باز بهعنوان حزب پیشاپیش در اکثریت! در دی 1336) اقدام کرد؛ که بهترتیب اسدالله علم و منوچهر اقبال (هر دو از فداییان اعلیحضرت همایونی!) آنها را هدایت میکردند. اما اولین مرحلهِ این نظام دو حزبیِ تحت سیطره اعلیحضرت هماادامه مطلب

پاسخ مظفر شاهدی بهپرسش زیر:اصلیترین پیامد کودتای سوم اسفند چه بود و انگلیسیها با چه راهبردی این کودتا را طراحی و اجرا کردند؟طرح پرسش از: جواد نوائیانرودسریپاسخ: باید عرض کنم کودتای سوم اسفند 1299 در یک موقعیت بسیار دشوار و سرنوشتسازِ داخلی، منطقهای و بلکه جهانی، در ایران رخ داد. در آستانه کودتا، بهدلایل گوناگون داخلی و خارجی، اقتدار دولت مرکزیِ ایران بهشدت آسیب دیده و بهتبع آن، تمامیت ارضی و سرزمینی ما، با تهدیداتِ میشود گفت جدیای مواجه شده بود. در آن برهه دشوار، هر آن، خطرات بالقوه و بلکه بالفعلِ شورش و جداطلبیِ متجاسرانِی که در مناطق مختلف کشور، بهانحاء گوناگون، در برابر دولت مرکزی، قد علم کرده و بهطور مستقیم و غیرمستقیم ساز مخالفخوانی سر داده بودند، وحدت ملی و سرزمینی ایران را تهدید میکرد؛ بالاخص اینکه، دلایل بسیاری وجود داشت که نشان میداد، دو قدرت بزرگِ همسایه ایران در شمال و جنوب (روسیه شوروی در شمال و انگلیس در جنوب)، با انگیزههای سیاسی، ایدئولوژیکی، اقتصادی و امنیتیِ متفاوت، میتوانند و بلکه علاقمند هستند، با اتکای بهمتجاسران و حکمرانانِ نیمه مستقلِ جاخوش کرده در شمال و جنوب ایران، ولو، بهقیمت تجزیه و تکه تکه کردن ایران، منافع و خواستههای سیاسی، ایدئولوژیکی و اقتصادی خود را در آیندهِ ایران تأمین کنند. در آن میان، بهویژه انگلیسیها، که منافعِ اقتصادی- مالی و استراتژیکِ فراوانی در ایران داشتند (و سرپلهای عظیم نفتی در جنوب و جنوب غربی ایران مهمترین همه آنها بود)، مطلقاً، قصد نداشتند که بهحضور و نفوذِ سنگین خود در ایران، پایان دهند. در این راستا، تا جایی که بهما مربوط میشد، بدترین گزینهِ انگلیسیها، برای تداوم حضورِ در ایران، میتوانست جدا کردن ادامه مطلب

من در اول مهر 1345 در روستای عبدآباد از توابع شهرستان شیروان (استان خراسان شمالی) متولد شده ام . از شهریور 1374 بدین سو به صورت تمام وقت به تحقیق و پژوهش در باره تاریخ معاصر ایران اشتغال داشته ام . اکنون که این مطالب را می نویسم ، روز جمعه 12 خرداد 1391 است . تاکنون حدود 20 عنوان کتاب نوشته ام که 12 عنوان آن چاپ و منتشر شده است . بقیه کتابهای تالیف شده در نوبت چاپ و انتشار قرار دارند . تاکنون حدود 400 عنوان مقاله در باره موضوعات مختلف تاریخ معاصر ایران نوشته و در فصلنامه ها ، ماهنامه ها ، روزنامه ها و فضای مجازی (اینترنت) منتشر کرده ام . برخی از کتابهای من در جشنواره های کتاب به عنوان "اثربرتر" انتخاب شده اند . فهرست اکثری از کتابها و مقالات منتشر شده من در همین وبلاگ قابل مشاهده می باشد . به تدریج ، سعی می کنم محتوای برخی از مقالات منتشرشده خود را در همین صفحه به علاقمندان تاریخ معاصر ایران ارائه بدهم . البته بسیار شادمان خواهم شد ، مخاطبان و خوانندگان محترم دیدگاههای خود (پیشنهادات و انتقادات) پیرامون مقالات و مطالب ارائه شده در این صفحه را با نویسنده در میان بگذارند . بدون تردید ، نظرات صائب و سازنده ، راهگشای نویسنده این سطور خواهد شد . ادامه مطلب

دکترین'>دکترین امنیت ملی در دوره محمدرضاشاه پهلوی؛ 1320- 1357گفتوگو با دکتر مظفر شاهدی گفتوگو از: رحمت رمضانیپرسش 1: دکترین امنیت ملی ایران در دوره محمدرضا پهلوی بر چه اساسی بنا شد آیا این دکترین ملی مستقل بود و یا به سمت استقلال در حرکت بود؟ پاسخ پرسش 1: باید عرض کنم، محمدرضا پهلوی از همان آغاز در یک وضعیتِ بسیار دشوار، بغرنج و غیرعادی که ایران توسط کشورهای روسیهشوروی و انگلستان اشغال شده و بهتبع آن اساس استقلال و تمامیت ارضی و سرزمینی ایران مورد تهدید و بلکه تجاوز و تعرضِ نظامی قدرتهای خارجی قرار گرفته بود، آن هم نه با اراده ملی، بلکه با خواست و نظر مساعدِ همان قدرتهای متجاوز خارجی که کشور را اشغال کرده و پدرش رضاشاه را از مقام پادشاهی برکنار کرده بودند، بر تخت سلطنت ایران نشانده شد! بنابراین محمدرضاشاه در شرایطی سلطنت خود را آغاز کرد که اساساً امنیت ملی و تمامیت ارضی ایران بهدلیل تجاوز خارجی و اشغال کشور توسط متفقین که عملاً هم خود را در بسیاری از امور داخلی ایران فعال مایشاء میدانستند، با تهدیدات و چالشهای جدیای روبرو شده بود. در تمام سالهای ادامه جنگ جهانی دوم که خاک ایران در اشغال کشورهای انگلیس، شوروی و آمریکا باقی ماند، امنیت ملی ایران، در تعارضِ با منافع متجاوزان خارجی، همچنان آسیبپذیر و در هالهای از ابهام و بحران قرار داشت. در آن میان، بروز و ظهور غائله فرقههای دموکرات در آذربایجان و کردستان، که اساساً پروژههایی خطرناک و البته بیسابقه توسط ارتش، دستگاه اطلاعاتی- جاسوسی و حکومت متجاوز روسیه شوروی و عوامل وابسته داخلی آنها علیه تمامیت ارضی و سرزمینی ایرانزمین محسوب میشدند، وضعیت امادامه مطلب

محمدعلی فروغی، روشنفکران پسامشروطه و سلطنت رضاشاهدر گفت و گو با دکتر مظفر شاهدیگفت و گو از: رحمت رمضانیپرسش: محمدعلی فروغی کیست؟ روشنفکری که با استبداد همکاری کرد یا رضاخان مجری اقدامات فرهنگی و توسعه آمرانه روشنفکرانی مانند فروغی بود؟پاسخ: برای پاسخ دقیقتر بهاین پرسش، که در کلیت خود میتواند و بلکه باید وضعیت و ساحت پاسخگویی بههر پرسش تاریخیِ دیگری را هم تبیین کند، لازم است مقدمهای را عرض کنم.واقعیت این است که نگاه علمی و بلکه داوری درباره کارنامه شخصیتهای تاریخی و موضوع تاریخ تحولات و رخدادهایی که در شئون گوناگون سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، امنیتی و یا هر جنبه دیگری از آنچه در گذشته روی داده است، در بستر مکاتب و فراتر از آن پارادایمهای فکری، فلسفی و سیاسی مختلف، که بهنوعی رقیب یکدیگر بوده و هستند و هریک بر اساس مبانی نظری خاص خود، نگاه و رویکرد متفاوتی بهخاستگاه و معنای رخدادها و تحولاتِ تاریخی داشته و دارند، صورتبندی تبیینی و تحلیلیِ متفاوت و گاه کاملاً متعارضی پیدا میکند. بهطور مشخص مکاتب تاریخنگاری و تاریخپژوهیِ مارکسیستی، لیبرالیستی، اسلامگرایانه و نیز ملیگرایانه هویتطلب باستانگرا، هر یک بر اساس مفروضات و مبانی فکری، ایدئولوژیکی و فلسفی و سیاسیِ خود، پیرامون یک واقعه، پدیده و یا یک شخصیت تاریخیِ واحد، فهم و داوریِ تاریخیِ متفاوت و بلکه سراسر متعارضی ارائه میدهند.چنانکه درباره همین شخصیتِ تاریخیِ محمدعلی فروغی که در این گفتگو مورد پرسش قرار دادهاید، هر یک از مکاتب تاریخنگاری بالا، حتی اگر همه آنها برای مطالعه و بررسی کارنامه تاریخی او بهمتون و اسنادِ واحد و همسانی ارجاع بدهند، باز هم خوانشها، فهمها و داوریهای تاریخیِ متفاوتی ارائه داده و ادامه مطلب